21 Δεκεμβρίου του 1963, τη μέρα που άνοιξε νέος κύκλος βίας στην Κύπρο
Η κρίση που ξέσπασε στο νησί, υπέβοσκε από τις 30 Νοεμβρίου, όταν ο πρόεδρος Μακάριος διαβίβασε στον αντιπρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Φαζίλ Κιουτσούκ, μνημόνιο με 13 σημεία, για την αναθεώρηση του συνταγματικού καθεστώτος.
Συνισταμένη των 13 σημείων ήταν, η κατάργηση της χωριστής πλειοψηφίας (ελληνοκυπριακής και τουρκοκυπριακής) για την ψήφιση των νόμων, καθώς και η θέσπιση ενιαίων Δημοτικών Συμβουλίων στους δήμους. Επίσης, το πρώτο από τα 13 σημεία απέβλεπε στην κατάργηση του δικαιώματος αρνησικυρίας τόσο του προέδρου, όσο και του αντιπροέδρου της Δημοκρατίας.
Μολονότι ο στόχος του Μακάριου ήταν η διαμόρφωση ενιαίας εξουσίας στην Κύπρο, η κρίση που ακολούθησε ήταν η αρχή για τον εκ των πραγμάτων διαχωρισμό των δύο κοινοτήτων.
Ο Φαζίλ Κιουτσούκ απάντησε αρνητικά στις προτάσεις του, δηλώνοντας στις 3 Δεκεμβρίου ότι το ισχύον Σύνταγμα θα πρέπει να εφαρμόζεται στο σύνολό του.
Στις 16 Δεκεμβρίου, ο Τούρκος πρεσβευτής στη Λευκωσία επέδωσε απορριπτική απάντηση στις προτάσεις Μακάριου, ενώ ο πρόεδρος της Κύπρου απέρριψε με τη σειρά του την τουρκική απάντηση ως παρέμβαση στα εσωτερικά της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Τα ξημερώματα της 21ης Δεκεμβρίου του 1963, άρχισαν επεισόδια στη Λευκωσία μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, τα οποία κορυφώθηκαν με εκατέρωθεν νεκρούς την ημέρα των Χριστουγέννων.
Οι Τουρκοκύπριοι δημιούργησαν «γραμμή άμυνας» γύρω από την παλιά πόλη και παράλληλα προσέβαλαν ελληνοκυπριακά προάστια στη βόρεια περιφέρεια της πόλης, απομονωμένα από την κυρίως ελληνοκυπριακή πλευρά.
Οι Ελληνοκύπριοι αντιπαρατέθηκαν ένοπλα με τους Τουρκοκύπριους, ενώ άλλοι υπό τον (κατοπινό πραξικοπηματία) Νίκο Σαμψών έσπευσαν σε βοήθεια των Ελληνοκυπρίων, που κατοικούσαν στο βόρειο προάστιο Ομορφίτσα.
Κατά τις συγκρούσεις, διαπράχθηκαν αγριότητες και από τις δυο πλευρές, οι οποίες δηλητηρίασαν ανεπανόρθωτα τις σχέσεις μεταξύ των δυο κοινοτήτων.
Τη δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων τουρκικά πολεμικά σκάφη εμφανίστηκαν προ της Κύπρου και βρετανικά τεθωρακισμένα παρενέβησαν μεταξύ των αντιμαχομένων στη Λευκωσία.
Η απειλή τουρκικής εισβολής άρθηκε έπειτα από παρέμβαση του προέδρου των ΗΠΑ Λίντον Τζόνσον και της Βρετανίας, αλλά και την προειδοποίηση της Σοβιετικής Ένωσης προς την Άγκυρα.
Στις 29 Δεκεμβρίου, υπογράφτηκε συμφωνία κατάπαυσης των εχθροπραξιών και η Λευκωσία χωρίστηκε σε ελληνοκυπριακή και τουρκοκυπριακή από την «πράσινη γραμμή»…
