«1900»: μία «διδακτική» ταινία του Μπερνάρντο Μπερτολούτσι για τη σύγχρονη ιστορία της Ιταλίας μέχρι το 1945

Ιταλία 1945. Λίγο μετά την απελευθέρωση. Μια ομάδα αγροτών περνάει το αφεντικό λαϊκό δικαστήριο. Το αφεντικό περικυκλωμένο από τους αγρότες απολογείται…

– Εγώ ποτέ δεν έβλαψα κανέναν.

– Ολα τα αφεντικά το ίδιο πράγμα ισχυρίζονται. Κι είναι τόσο μεγάλοι υποκριτές που νομίζουν ότι είναι αλήθεια.

– Ποτέ δεν έβλαψα κανέναν.

– Πώς μπορείς να το πεις αυτό… έχεις βγάλει εγκληματίες από τη φυλακή και έχεις βάλει στη θέση τους κομμουνιστές.

Ο αγρότης γυρίζει προς την κάμερα. Κοιτάει μέσα στο φακό απευθυνόμενος προς τους θεατές.

– Ακούστε με, σύντροφοι. Οι φασίστες δεν φυτρώνουν ξαφνικά σε μια νύχτα όπως τα μανιτάρια. Όχι, οι φασίστες είναι προϊόντα των αφεντικών. Εφευρέσεις τους. Με τους φασίστες άρχισαν να κερδίζουν όλο και περισσότερα. Τόσα πολλά που δεν ήξεραν πού να τα βάλουν, έτσι επινόησαν τον πόλεμο. Και μας έστειλαν στην Αφρική, τη Ρωσία, την Ελλάδα, την Αλβανία και την Ισπανία. Αλλά πλήρωσαν; Εμείς είμαστε που πληρώσαμε. Το προλεταριάτο, οι αγρότες, οι εργάτες…

Σκηνή από την σπουδαιότερη πολιτική ταινία του Μπερνάρντο Μπερτολούτσι, «1900». 

Η ταινία γυρίστηκε το 1976 και μέσα σε 317 λεπτά απαθανατίζει τη σύγχρονη ιστορία της Ιταλίας από το 1900 μέχρι το 1945. Το πέρασμα από τη φεουδαρχία στον καπιταλισμό. Τον Α’ και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και το φόρο αίματος της αγροτιάς και της εργατικής τάξης στους πολέμους, την ιστορία του ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος, τους παρτιζάνους, τη σύντομη λαϊκή κυριαρχία και την συνθηκολόγηση και συμμετοχή στην αστική κυβέρνηση. 

Όσο κι αν φαίνονται πολλά τα 317, λεπτά που κρατάει μαζί το πρώτο και το δεύτερο μέρος, στην τελευταία σκηνή, σκέφτεσαι ότι ήθελες να συνεχίσει την ιστορία και μετά το 1945.

Όλα τα παραπάνω μέσα από την παράλληλη ιστορία δύο νέων που γεννήθηκαν την πρωτοχρονιά του 1900, σε γειτονικά σπίτια: Ο γιος ενός τσιφλικά και ο γιος ενός κολίγα. Τα παιδιά συνδέονται με στενή φιλία, μεγαλώνουν μαζί, αλλά όσο περνούν τα χρόνια, η ταξική διαφορά που στα νεανικά τους χρόνια είχε μικρή σημασία, αυξάνει όλο και περισσότερο, για να καταλήξει να αποτελεί ανάμεσά τους ένα χάσμα.