Μάθημα πρώτο: Μην πυροβολείτε τους εφήβους
Μην πυροβολείτε τους εφήβους, γιατί οι σφαίρες εξοστρακίζονται. Αν και το αποτύπωμα της κιμωλίας στα χέρια μου είναι χρόνιο (φροντιστήρια, Λύκειο, Πανεπιστήμιο) δεν έχω βεβαιότητες. Δεν δέχομαι την αφόρητη πίεση του μακιαβελικού ερωτήματος «είσαι υπέρ ή κατά της κατάληψης». Τι ακριβώς σημαίνει αυτό; Βεβαίως η κατάληψη είναι μια ακραία μορφή διαμαρτυρίας. Βεβαίως υπάρχουν και άλλες μορφές πριν την κατάληψη. Τι νόημα, όμως, έχουν αυτά; Μήπως είμαστε σε μια κοινωνία του μέτρου; Μήπως έχουμε μια κυβέρνηση που ενδιαφέρεται για τη δημόσια Παιδεία; Ας τα αφήσουμε λοιπόν αυτά που ούτε εμάς βοηθούν, αλλά ούτε και τα παιδιά μας. Τα σοφίσματα και οι παραλογισμοί δεν έχουν θέση σε τέτοιες οριακές συνθήκες.
Αναμφισβήτητα, οι νέοι, οι έφηβοι είναι ο καθρέφτης κάθε κοινωνίας. Ας θυμηθούμε όμως ό,τι μας έλεγαν οι γιαγιάδες μας μικρούς: «Μην κοιτάς πολύ στον καθρέπτη. Θα δεις το διάβολο». Τι βλέπουν, λοιπόν, στον καθρέπτη οι νέοι; Μήπως θέλουν να σπάσουν αυτόν τον καθρέφτη για να μη βλέπουν την κοινωνία τόσο άσχημη όσο και ο διάβολος; Ή διαφορετικά μήπως γίνονται οι βαλβίδες ασφάλειας σ’ αυτήν τη φορτισμένη χύτρα ταχύτητας που όλοι μας πιεζόμαστε σε πολλούς βαθμούς Κελσίου; Μήπως τέλος οι νέοι αναζητούν πηγές ζωής και ελευθερίας μέσα από την παραβίαση των «κανόνων»; Είναι γεγονός ότι κάτι αναζητούν και ίσως αυτό είναι το ωραίο, το άπιαστο, το αληθινό, ίσως τελικά να αναζητούν τον άνθρωπο σε έναν καλύτερο κόσμο.
Αλλιώς ονειρεύονται τη ζωή τους, αλλιώς το σχολείο τους… και δυστυχώς για κάποιους συνεχίζουν να ονειρεύονται. Και όταν οι νέοι ονειρεύονται, χαλάει ο ύπνος κάποιων. Τα μάτια τους, όμως, λειτουργούν σαν διάφανες κουρτίνες, όταν τα κλείνουν, βλέπουν ό,τι ποθούν και όταν τα ανοίγουν βλέπουν την θλιβερή πραγματικότητα. Αίθουσες προκάτ 27 ατόμων και συνωστισμός, ελλείψεις καθηγητών, προσωπικού καθαρισμού των σχολείων και από την άλλη μια ανερμάτιστη κυβέρνηση να επικαλείται την ατομική ευθύνη των μαθητών, των γονιών και των εκπαιδευτικών. Με επικοινωνιακά παιχνίδια, παγουρίνο και μάσκες- αλεξίπτωτα και αντισηπτικά καθ’ οδόν επιδίωξε να καλύψει την τρομερή ανικανότητα, αλλά και πολιτική της επιλογή να μην ενισχύσει ουσιαστικά τη δημόσια Παιδεία και Υγεία.
Η αντίπερα όχθη, αντιδρά με εκβιασμούς και με ρατσιστικούς αφορισμούς, διαχωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια, τους καλούς από τους κακούς, τους συνετούς και τους περιθωριακούς, τους καταληψίες, τους βάρβαρους, τους λουφαδόρους! Μιλάμε, βέβαια, για παιδιά 13, 14, 15, 16 και 17 ετών. Απέναντί τους βρέθηκαν από την πρώτη στιγμή τα ΜΜΕ με μια χυδαία προσπάθεια να ταυτίσουν τα αιτήματα των μαθητών με το ανορθολογιστικό κίνημα των αρνητών μάσκας, ενώ κράτος και αστυνομικές δυνάμεις πραγματοποίησαν πολλαπλές προσαγωγές και συλλήψεις μαθητών με κάποιους μάλιστα να απειλούνται ακόμη και με μηνύσεις.
Όλοι στην πλευρά των κακών; Και τα συλλογικά όργανα των εκπαιδευτικών και οι ομοσπονδίες γονέων; Κάθε αντίθετη άποψη; Όλοι ενοχοποιούνται από τα μίσθανα ΜΜΕ, τα οποία γλείφουν αυτόν που τους δίνει το κόκκαλο. Και από τα γνωστά δημοσιογραφικά παπαγαλάκια, που αυτές τις μέρες επαναλαμβάνουν με κραυγαλέα έλλειψη φαντασίας και αντιαισθητικό τρόπο την κυβερνητική γραμμή. Εγώ είμαι το κράτος και εγώ αποφασίζω λοιπόν;
Εξίσου ανησυχητικές είναι και οι δήθεν νηφάλιες και «παραινετικές» φωνές των συνετών περί υποκινητών, καθοδηγητών, κομματικών εγκάθετων που παρασύρουν τους μαθητές. Οι ίδιοι οι μαθητές τους απαντούν: «Δεν είμαστε απλά παιδάκια που υπακούουν σε εντολές, αρχίστε να μας βλέπετε ως άτομα με φωνή. Η γενιά που βασίζεστε να αλλάξει αυτός ο άθλιος τόπος, αυτή η άθλια Παιδεία. Η επόμενη γενιά που ψηφίζει. Πρέπει να μάθετε να μας ακούτε, γιατί τα “παιδιά” γίνεστε εσείς» (από την ανακοίνωση των μαθητών του 1ου ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ).
Εκβιάζονται οι μαθητές. Στόχος να απομακρυνθούν από την πάλη για μια καλύτερη ζωή, να θεωρούν τους αγώνες μάταιους και αδικαίωτους, ενώ εισπράττουν τις συνέπειες σε προσωπικό επίπεδο.
Μάθημα πρώτο λοιπόν: Ο ατομικισμός, ο αμοραλισμός και η άμβλυνση της συνείδησης. Σκοπός του μαθήματος: Ο τραυματισμός και η οριστική νέκρωση του πνεύματος, της συνείδησης. Ηθικό δίδαγμα: Η καθομοίωση και η υποταγή κάθε αντίστασης, που χαλάει τη σούπα, το βόλεμα.
Και οι γονείς; Η άλλη όψη του δράματος. Πληρώνουν υπέρογκα ποσά σε φροντιστήρια, γιατί η παρεχόμενη Παιδεία δεν επαρκεί. Δεν τα θέλουν αυτά τα πράγματα, καταλήψεις και τέτοια. Θέλουν να τελειώνουν οριστικά μ’ αυτά γιατί έχουν μάθει πια να σκύβουν το κεφάλι και να υποτάσσονται. Δεν πιστεύουν ότι θα αλλάξει κάτι, δεν μπορούν να συμμεριστούν τις αγωνίες των παιδιών τους για μια καλύτερη ζωή, αφού η δική τους αγωνία είναι πώς να τα βγάλουν πέρα. Η συζήτηση με τη νέα γενιά, με το μέλλον συνεχώς αναβάλλεται. Και στη θέση τους ο χλευασμός, η ειρωνεία, η επιθετικότητα.
Τελειώνω όπως άρχισα, δηλαδή με το μαρτύριο της αμφιβολίας. Αναρωτιέμαι αν οι ενέργειες των μαθητών είναι και μια σκόπιμη αντίδραση απέναντι σ’ αυτούς που σκηνοθετούν το έργο της ζωής, τους χειριστές δηλαδή που κινούν τα νήματα. Όχι δεν είμαστε μαριονέτες. Θέλουμε να αναπνέουμε.
Ό,τι και αν συμβαίνει, διαφωνούμε ή συμφωνούμε, ένα είναι βέβαιο, ότι όταν πυροβολούμε τη νέα γενιά απονεκρώνουμε ένα – ένα τα ζωντανά κύτταρα της κοινωνίας μας. Μαραίνουμε την ελπίδα για το μέλλον, τη ζωή. Κοντά τους, λοιπόν, και στα εύκολα και στα δύσκολα. Γονείς και εκπαιδευτικοί οφείλουν να σταθούν δίπλα στους μαθητές, χωρίς κανένα ίχνος χειραγώγησης. «Δεν είμαστε απλά παιδάκια που υπακούουν σε εντολές, αρχίστε να μας βλέπετε ως άτομα με φωνή». Θα το μάθουμε σιγά – σιγά.
* του Σπύρου Τζόκα, πανεπιστημιακού και συγγραφέα
