«Μεταρρυθμιστική» επιστροφή στον εργασιακό μεσαίωνα επιβάλλει η κυβέρνηση της ΝΔ
Την πλήρη παντοδυναμία των εργοδοτών με τους εργατοϋπάλληλους εντελώς ευάλωτους σε διαρκείς πιέσεις και εκβιασμούς, προκειμένου να υπομένουν όλες τις σύγχρονες μορφές εκμετάλλευσης, επιχειρεί να κατοχυρώσει και θεσμικά η κυβέρνηση Μητσοτάκη, όπως φάνηκε ολοκάθαρα στο νομοσχέδιο που παρουσίασε ο υπουργός Εργασίας, Κωστής Χατζηδάκης. Στην πραγματικότητα, επιδιώκεται να ανατραπεί ολοκληρωτικά ο συσχετισμός της όποιας διαβούλευσης, αφού, σε αρκετές περιπτώσεις, οι εργαζόμενοι, όχι απλώς θα στερούνται κάθε «διαπραγματευτικής δύναμης», αλλά δεν θα έχουν ούτε καν το τυπικό δικαίωμα της επιλογής.
Το νομοθέτημα-οδοστρωτήρας, απολύτως συμβατό στις ευρωπαϊκές οδηγίες για τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας (με πρόβλεψη ως και 13 ώρες δουλειάς την ημέρα), συνθλίβει ακόμη και τα ελάχιστα εργασιακά δικαιώματα που είχαν απομείνει. Παράλληλα με το σαρωτικό ξεζούμισμα των εργατοϋπαλλήλων, τίθεται υπό διωγμό η συνδικαλιστική δράση και επεκτείνονται οι περιορισμοί για την ακύρωση στην πράξη του απεργιακού δικαιώματος.
Σύμφωνα με τις διατάξεις του και με την επίκληση των «καλών ευρωπαϊκών πρακτικών», καταργείται το 8ωρο εργασίας, επιβάλλεται 10ωρη απλήρωτη δουλειά με το πιστόλι στον κρόταφο των εργαζομένων (ατομικές συμβάσεις), αυξάνονται οι υπερωρίες ενώ μειώνεται ακόμη περισσότερο η αμοιβή τους, επεκτείνεται και μονιμοποιείται η τηλεργασία, καταργείται σε ακόμα περισσότερους κλάδους το «ιερό δικαίωμα» της αργίας της Κυριακής αλλά και το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας, με τους υποτυπώδεις ελεγκτικούς μηχανισμούς του κράτους να υποβαθμίζονται σε δήθεν «ανεξάρτητες Αρχές» και να παραχωρείται εξ ολοκλήρου το έδαφος στη «νόμιμη» και «παράνομη» εργοδοτική ασυδοσία και αυθαιρεσία.
Όσο για τις «υποχρεώσεις» των εργοδοτών, αυτές απορρέουν μόνο από την κύρωση της Σύμβασης 190 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας σχετικά με την εξάλειψη της βίας και της παρενόχλησης στην εργασία και μια σειρά συναφών διατάξεων. Σύμφωνα με αυτά τα άρθρα, πρέπει «να μεριμνούν για να προλαμβάνουν και να σταματούν τις εκδηλώσεις συμπεριφορών βίας και παρενόχλησης στην εργασία», «να παρέχουν στους εργαζομένους πληροφορίες» και να τους ενημερώνουν «για τις διαδικασίες που υφίστανται σε επίπεδο επιχείρησης». Ακόμη, προβλέπεται η επιβράβευση των εργοδοτών που εφαρμόζουν σχετικές πολιτικές με τη χορήγηση «Σήματος Ισότητας».
Η επιβολή της εργασιακής ζούγκλας και με το «νόμο» προωθείται δια:
—Της εκθεμελίωσης του δικαιώματος του 8ωρου (που κατακτήθηκε με αίμα και πολλές θυσίες) και την καθιέρωση 10ωρης δουλειάς, που θα επιβάλλεται από τους εργοδότες με ατομικές συμβάσεις, ακόμη κι αν το σωματείο του εργασιακού χώρου διαφωνεί και δεν υπάρχει συλλογική συμφωνία και σίγουρα όχι με «αίτηση του εργαζόμενου», όπως ψευδώς προπαγανδίζει η κυβέρνηση.
Οι δύο τουλάχιστον επιπλέον ώρες εργασίας θα είναι χωρίς αμοιβή, με την κυβέρνηση να παραπέμπει τον εργαζόμενο σε …αναπλήρωσή τους με μειωμένο ωράριο ή άδεια, όποτε συμφέρει την κάθε επιχείρηση. Δεδομένου μάλιστα ότι, στο νομοσχέδιο δεν γίνεται διάκριση εφαρμογής του μέτρου για συμβάσεις ορισμένου ή αορίστου χρόνου, αφήνεται ανοιχτό το πεδίο εφαρμογής του, π.χ. σε όσους εργάζονται σεζόν στον Τουρισμό: Θα δουλεύουν 10ωρα και 12ωρα για ένα εξάμηνο, χωρίς πρόσθετη αμοιβή, και η «αναπλήρωση» θα πηγαίνει στα αζήτητα, όταν θα έχουν πια απολυθεί!
Στο πλαίσιο μάλιστα της προώθησης της πλήρους «ευελιξίας» στα ωράρια εργασίας, στο άρθρο 55, ορίζεται ρητά πως «το διάλειμμα δεν αποτελεί χρόνο εργασίας», ενώ στο άρθρο 56, προβλέπεται ότι οι μερικώς απασχολούμενοι όχι μόνο πρέπει να παρέχουν πρόσθετη απασχόληση αν τους ζητηθεί από την επιχείρηση, αλλά αυτό μπορεί να γίνει όχι συνεχόμενα στη βάρδιά τους, αλλά αφού μεσολαβήσει κενό. Αυτό, σημαίνει ότι ενώ κάποιος προσλαμβάνεται για 4ωρο, στο τέλος της μέρας με τα διακεκομμένα ωράρια μπορεί να υποχρεώνεται να είναι «στο δρόμο» πολλαπλάσιες ώρες.
Ως αντεπιχείρημα-«τομή», ο υπουργός Εργασίας υπέδειξε τη θεσμοθέτηση της «ψηφιακής κάρτας εργασίας», επικαλούμενος μάλιστα τις σχετικές προτάσεις της ξεπεσμένης στα μάτια των εργατοϋπαλλήλων, ΓΣΕΕ. Αυτό που δεν αποσαφηνίστηκε, είναι το πώς και πού θα εφαρμοστεί αυτή η «μεταρρύθμιση» και, βεβαίως, αν, στην πράξη, θα αξιοποιείται για τον έλεγχο ακόμα και του δευτερολέπτου δουλειάς του εργαζόμενου από το κράτος και την εργοδοσία.
—Της αύξησης των υπερωριών στις 150 ώρες (από 96 στη μεταποίηση και 120 στις υπηρεσίες, τις οποίες θα μπορούν να επιβάλλουν μονομερώς οι επιχειρήσεις, επικαλούμενες «επείγουσας φύσης εργασία». Μάλιστα, η αύξηση των ωρών θα έρχεται στους εργοδότες και πιο φθηνά, καθώς μέχρι τις 150 ώρες ο εργαζόμενος θα αμείβεται με προσαύξηση μόλις 40%, ενώ με το ισχύον καθεστώς για πάνω από τις 120 ώρες η προσαύξηση είναι 60%.
Κατά τα’ άλλα, η κυβέρνηση εμφανίζεται να κόπτεται τάχα μου για την αύξηση των θέσεων εργασίας και, αντιπαραβάλλει στην επιλογή της να καταργήσει το 8ωρο, τη μειωμένη απασχόληση όταν δήθεν «το επιθυμούν οι εργαζόμενοι»!
—Της μετατροπής της κυριακάτικης αργίας σε σπάνια εξαίρεση, στερώντας από τους εργαζόμενους τη μοναδική μέρα της εβδομάδας που μένει ελεύθερη για την οικογένεια.
Παίρνοντας τη σκυτάλη από την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, που νομιμοποίησε τη δουλειά 32 Κυριακές το χρόνο για το εμπόριο, η ΝΔ προσθέτει επιπλέον κλάδους και ειδικότητες, που οι εργατοϋπάλληλοι πρέπει να ξεχάσουν τι σημαίνει ξεκούραση την Κυριακή: Υπηρεσίες ταχυδρομικών υπηρεσιών (courier), δραστηριότητες παραγωγής υγειονομικών ειδών ή νοσηλευτικών υλικών, παραγωγή, αποθήκευση, μεταφορά και διανομή φαρμάκων και παραϊατρικού υλικού, επιχειρήσεις εφοδιαστικής αλυσίδας (logistics), ιδίως παραλαβής, αποθήκευσης, συλλογής και διανομής εμπορευμάτων, όπως και επισκευής και συντήρησης περονοφόρων και ανυψωτικών μηχανημάτων, κέντρα κοινών υπηρεσιών («shared services centers») ομίλων επιχειρήσεων, ιδίως στους τομείς της λογιστικής, του ανθρώπινου δυναμικού, της μισθοδοσίας, των Η/Υ (ΙΤ), της κανονιστικής συμμόρφωσης, των προμηθειών και άλλων, επιχειρήσεις ψηφιοποίησης έγχαρτου αρχείου, παροχής υπηρεσιών τηλεφωνικού κέντρου εξυπηρέτησης και τεχνικής υποστήριξης πελατών, παραγωγής έτοιμου σκυροδέματος και λατομείων, εξόρυξης ορυκτών και μεταλλευτικών δραστηριοτήτων, κέντρα δεδομένων («data centers») και εν γένει μηχανογραφικών κέντρων ομίλων επιχειρήσεων.
Επίσης, έπειτα από άδεια της Επιθεώρησης Εργασίας, την Κυριακή θα μπορούν να λειτουργούν οι επιχειρήσεις για: Διενέργεια εξετάσεων για την απόκτηση πτυχίων και διπλωμάτων, στις περιπτώσεις νόμιμων εξωσχολικών δράσεων ιδιωτικών σχολείων, όπως ημερίδες, διημερίδες, σεμινάρια, συνέδρια, ρητορικοί και άλλοι διαγωνισμοί, αγώνες, προπονήσεις, πολιτιστικές εκδηλώσεις, ανθρωπιστικές, φιλανθρωπικές και περιβαλλοντικές δράσεις, συμπεριλαμβανομένων των φυλάκων, οδηγών και συνοδών λεωφορείων, καθαριστριών, προσωπικού μηχανογράφησης-γραμματείας και κάθε άλλου εργαζόμενου αναγκαίου για τη διενέργεια και ομαλή διεξαγωγή αυτών. Ακόμα, στις περιπτώσεις συντήρησης κτιρίων δημόσιων ή ιδιωτικών σχολείων, η οποία δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί τις ημέρες παρουσίας εκπαιδευτικών και μαθητών, καθώς και στις περιπτώσεις προσαρμογής και αναβάθμισης πληροφοριακών συστημάτων.
—Της κατάργησης του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας και της μετατροπής του σε «Αρχή», που θα αναλάβει τον «έλεγχο» της αγοράς εργασίας. Κοντολογίς, οι εργαζόμενοι χάνουν ακόμη και αυτό το ύστατο αποκούμπι, στο οποίο έστεργαν, μπας και βρουν το δίκιο τους, αφού το υπουργείο Εργασίας και το κράτος συνολικότερα δεν θα έχουν πλέον καμιά υποχρέωση στην εποπτική διαδικασία. Άρα, οι κυβερνήσεις, μη έχοντας πια την ευθύνη για τη στελέχωση της Υπηρεσίας και ούτε θα είναι υπόλογες πολιτικά για τις ελλείψεις ή τα πεπραγμένα της, θα αφήνουν τους εργαζόμενους χωρίς καμία απολύτως προστασία στον ωκεανό των καρχαριών της εργοδοσίας.
—Της περαιτέρω απελευθέρωσης των απολύσεων. Ακόμα και στις περιπτώσεις που εργαζόμενοι δικαιώνονται από τα δικαστήρια, στο εξής, οι εργοδότες θα μπορούν, έναντι κάποιου αντιτίμου, να μην ξαναπροσλάβουν τους απολυμένους. Δηλαδή, οι εργοδότες, αποκτούν (και νομοθετικά) τη δυνατότητα να κάνουν ό,τι θέλουν με το προσωπικό τους. Να απαιτούν, να δουλεύει όσο και όπως θέλουν, αλλά και να το ξεφορτώνεται όποτε θέλει, ξέροντας ότι αν κριθεί άκυρη η απόλυση δεν έχουν και την υποχρέωση επαναπρόσληψής του.
Με το άρθρο 65, δίνεται η δυνατότητα στις επιχειρήσεις, καταβάλλοντας μια πρόσθετη αποζημίωση (3 μηνιάτικα μέχρι διπλάσιο της νόμιμης), να ξαποστείλουν τους εργαζόμενους στα σπίτια τους και στις ουρές της ανεργίας.
—Της αύξησης της εντατικοποίησης της εργασίας μέσω της επέκτασης τηλεργασίας. Με πρόσχημα το «δικαίωμα στην αποσύνδεση», που στην πράξη επαφίεται στις διαθέσεις των εργοδοτών, ουσιαστικά, θα «σβήνουν» τα όρια μεταξύ εργάσιμου και μη εργάσιμου χρόνου. Και αυτή η νέα μορφή «ευελιξίας», ωφελεί μόνο τους εργοδότες, οι οποίοι, ανάλογα με τις ανάγκες των επιχειρήσεών τους, θα αξιώνουν από το προσωπικό τους να δουλεύει από όπου θέλει.
—Της όρθωσης επιπλέον εμποδίων στο συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα της κήρυξης και πραγματοποίηση απεργίας. Με το νομοσχέδιο εξαπολύεται μια σαρωτική επίθεση σε κατακτημένες συνδικαλιστικές ελευθερίες των εργαζομένων και επιδιώκεται ένα ακόμη καίριο πλήγμα στο δικαίωμά τους για οργανωμένη-συλλογική διεκδίκηση. Με την εισαγωγή της έννοιας της «Ελάχιστης εγγυημένης υπηρεσίας σε κλάδους κοινής ωφέλειας κατά τη διάρκεια της απεργίας», είναι προφανές ότι η κυβέρνηση αποσκοπεί να διασφαλίσει ότι το αποτελεσματικό «όπλο» της απεργίας θα μετατραπεί σε ανώδυνη για τους εργοδότες «συμβολική πράξη». Κυβερνητική επιλογή, που ισοδυναμεί με προσπάθεια καθολικού «αφοπλισμού» των εργαζομένων και υποκατάστασης του δικαιώματός τους σε ένα είδος χάπενιγκ υπαρξιακού θίασου, όπως συμβαίνει σε χώρες, όπως η Ιαπωνία, όπου εργαζόμενοι «απεργούν» …δουλεύοντας, φορώντας μαύρα περιβραχιόνια!
Με την υποχρέωση να διασφαλίζεται «τουλάχιστον το ένα τρίτο της συνήθως παρεχόμενης υπηρεσίας κατά τη διάρκεια απεργίας σε επιχειρήσεις δημόσιου χαρακτήρα ή κοινής ωφέλειας», το απεργιακό δικαίωμα καταντά «αδειανό πουκάμισο», αφού, για να παρέχεται το 1/3 των υπηρεσιών και μάλιστα πέραν του συνηθισμένου προσωπικού ασφαλείας, πρακτικά θα πρέπει να εργάζονται σχεδόν όλοι οι εργαζόμενοι. Αν αναλογιστεί κανείς πόσοι εργαζόμενοι χρειάζονται στα πόστα τους για να απογειωθεί έστω και ένα αεροπλάνο ή για να κινηθεί έστω και ένας συρμός, καταλαβαίνει ότι στόχευση της κυβέρνησης είναι να βγάλει στην «παρανομία» το απεργιακό δικαίωμα και να νομιμοποιήσει την απεργοσπασία.
Επιπρόσθετα, σε άλλη διάταξη του νομοσχεδίου θεσπίζονται νέα εμπόδια στη λήψη απόφασης για απεργία, καθώς επιβάλλεται στα σωματεία η εφαρμογή ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, η οποία συνδυάζεται με προηγούμενη διάταξη της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ περί υποχρεωτικής συμμετοχής στη Γενική Συνέλευση που αποφασίζει απεργία τουλάχιστον του 50% των οικονομικά ενεργών μελών του πρωτοβάθμιου συνδικάτου. Και το αποκορύφωμα στη θωράκιση της απεργοσπασίας συμπληρώνει η διάταξη που απαγορεύει την περιφρούρηση της απεργίας, καθώς κάτι τέτοιο συνιστά «παράβαση που θα οδηγεί με δικαστική απόφαση στη διακοπή της απεργίας»!
—Της διευκόλυνσης στις απολύσεις μαχητικών συνδικαλιστών, που τολμούν να αντισταθούν σε εργοδότες και κυβερνήσεις και το «φακέλωμα» των συνδικάτων. Καταργούνται σχετικές προστατευτικές διατάξεις και προβλέπεται ότι «η απόλυση συνδικαλιστή θα επιτρέπεται για σπουδαίο λόγο…», προκειμένου τα αφεντικά να μπορούν να ξεφορτώνονται πιο εύκολα τις όποιες ενοχλητικές φωνές και τα «αγύριστα κεφάλια» στους χώρους δουλειάς. Επίσης, καταργείται η Επιτροπή Προστασίας Συνδικαλιστικών Στελεχών -στην οποία συμμετείχαν και δικαστικοί- η οποία έκρινε μέχρι τώρα τη νομιμότητα της απόλυσης συνδικαλιστών.
Όσο για τη δράση των σωματείων, επιδιώκεται να τεθεί περισσότερο υπό τον ασφυκτικό έλεγχο του κράτους, μέσα από το «φακέλωμά» τους στο Γενικό Μητρώο Συνδικαλιστικών Οργανώσεων Εργαζομένων (ΓΕΜΗΣΟΕ), το οποίο θα είναι και προϋπόθεση για να μπορούν τα συνδικάτα να διαπραγματεύονται και να υπογράφουν Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, όπως και να προκηρύσσουν απεργίες. Στην ίδια κατεύθυνση, επιβάλλεται η ηλεκτρονική ψηφοφορία και στην περίπτωση της εκλογής των συνδικαλιστικών οργάνων, σε μια ακόμα προσπάθεια να αποκτήσει η εργοδοσία καλύτερη «εικόνα» για το συνδικαλιστικό προφίλ των εργαζομένων…
— Της επιπρόσθετης υπονόμευσης του δικαιώματος της μητρότητας, με χορήγηση ελάχιστων ημερών άδειας, κατά τη διάρκεια της οποίας, δεν εξασφαλίζεται καν το εισόδημα των εργαζομένων! Θεσμοθετείται γονική άδεια διάρκειας τεσσάρων μηνών, για καθέναν από τους δύο γονείς, έως ότου το παιδί να συμπληρώσει την ηλικία των 8 ετών, η οποία είναι όμως κατά το ήμισυ …απλήρωτη. Οι εργαζόμενοι θα λαμβάνουν αποζημίωση από τον ΟΑΕΔ μόνο για τους δύο πρώτους μήνες, στο ύψος του κατώτερου μισθού. Βέβαια, ακόμα κι εδώ υπάρχουν «ψιλά γράμματα», αφού οι εργοδότες έχουν τη δυνατότητα να μη χορηγήσουν τις άδειες στο χρόνο που ζητούν οι εργατοϋπάλληλοι, «αν αυτό θα διατάρασσε σοβαρά την εύρυθμη λειτουργία της επιχείρησης».
Πραγματικός σκοπός της κυβέρνησης είναι να αντιμετωπίσει τα όποια «προβλήματα» προκαλούνται για τις επιχειρήσεις από τις άδειες και τα δικαιώματα που σχετίζονται με τη μητρότητα. Έτσι, επιδιώκει να μοιράσει ανάμεσα στα δύο φύλα το χρονικό διάστημα απουσίας από την εργασία λόγω οικογενειακών ευθυνών και να επεκτείνει συνολικά στο εργατικό δυναμικό τις «ευέλικτες» ρυθμίσεις εργασίας, αντιμετωπίζοντας τη φροντίδα της οικογένειας ως ατομική υπόθεση και αντικείμενο «ισοκατανομής» ανάμεσα στη γυναίκα και τον άνδρα.
—Του εξωραϊσμού για τις βαθιές ανατροπές που επιφέρει, εμπαίζοντας μάλιστα τους εργαζόμενους ότι δήθεν θα ωφεληθούν από τις ρυθμίσεις «ευελιξίας». Προπαγανδίζοντας την «ισορροπία επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής» και την ενσωμάτωσης της σχετικής ευρωπαϊκής Οδηγίας (2019/1158), η κυβέρνηση προσφέρει στους εργοδότες ένα ακόμη προνόμιο: να εξετάζουν κάθε αίτηση για ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας («ευέλικτο ωράριο», «μερική απασχόληση» ή τηλεργασία για εργαζόμενους γονείς), «λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της επιχείρησης και του εργαζομένου»! Δηλαδή, να διαμορφώνουν τους όρους εργασιακής «ευελιξίας» κατά το δοκούν, ανάλογα με τα συμφέροντά τους.
